Ĵurnalisma Kvalito: Nesufiĉa!

Ĵurnalisma kvalito: nesufiĉa

Pro mia ĝenerala scivolemo pri la reala vivo en Kubo, kelkaj Esperantistoj de la insulo rekomendis al mi legi la esperanto-lingvan magazinon Monato, eldonata de la Flandra Esperanto-Ligo.

Mi estis ricevinta hazarde kelkajn tagojn pli frue ekzempleron de ĉi tiu magazino, de la Marto 2018, kiel donaco pro sufiĉe granda mendo fare de mi ĉe la Germana Esperanto-Buchversand (Esperanto-libro-ekspedo; entrepreno de D-ro Wolfgang SCHWANZER).

Mi estis jam iam abonanto … antaŭ pluraj jaroj. Nun mi denove abonas ĝin. Malgraŭ la bedaŭrinde ne tre alte ĵurnalisma nivelo. Sed magazino en Esperantujo povas esti nur tiel bona, kiel siaj aŭtoroj laboras.

Post kiam mi estis leginta kelkajn artikolojn, mi tre bedaŭris la parte do sufiĉe fuŝan laboradon. Permesu pruvi mian aserton!

»Stranga Decido« – de Jomo IPFELKOVER, Germanujo

artikolo sur paĝo 8

La aŭtoro skribas pri la Germana federacia »ministro pri agrikulturo Christian Schmidt [kristian smit] (kristandemokrata partio)« kaj kritikas unu el ties decidoj »sen interkonsento kaj necesa akordado«; anstataŭ skribi »necesa«, tio estas taksado, estus pli ĵurnalisme uzi »kutima« aŭ ebla ankaŭ »rekomendinda«. Bedaŭrinde ankaŭ multaj profesiaj ĵurnalistoj en Germanujo emas miksi ĵurnalisman informadon kun propra taksado. Kelkaj el ili ne informas, ili fakte propagandas.

La Germana kvazaŭ-konstitucia Baza Leĝo konas ministrojn, sed ne ministr-in-ojn. Sekve skribi »ministrino pri medio Barbara Hendricks el la socialisma partio« estas ne vere ĝusta: s-ino federacia ministro pri medio, naturon-protektado kaj nuklea sekureco, Barbara HENDRICKS, de la socialdemokratoj. Socialisma partio estis la (komunisma) Socialisma Unuiĝinta Partio de Germanujo de GDR, de la Germana Demokratia Respubliko (Orienta Germanujo), nun kun la nomo La Maldekstruma.

Round-UpLa leganto ekscias, ke la kristandemokrata federacia ministro »voĉdonis por plua uzado de la herbicido glifosato«, sed sen informoj pri la okazaĵo kaj la loko. Estis voĉdonado kadre de la komisiono de la Eŭropa Unio en Bruselo je la 27a de Novembro 2017.

En kazoj, kiam la du partioj en la komuna federacia registaro – la kristandemokrata kaj la socialdemokrata – ne havas egalajn opiniojn pri io, tiam la koncerna federacia ministro sin detenu de la voĉdonado. Sekve ne estis afero de »necesa akordado«, estis fakta rompo de la reguloj por komuna registro fare de ministro.

La aŭtoro informas, ke la plej granda distribuanto de la herbicido glifosato estas »la tutmonde aganta entrepreno Monsanto«, Usono. Je la 7a de Junio 2018 – do post la apero de la kajero de Monato – la Germana entrepreno Bayer AG aĉetis Monsanton por 66 miliardoj dolaroj. Ĝi estas nun Germana.

Jomo IPFELKOFER ĝuste atentigas, ke ekzistas kontraŭ-dirantaj rezultoj de esploradoj pri ebla danĝero koncerne la sanon de la homoj kaj bestoj pro glifosato, sed li ne tre profunde informas. Ekzemple pri tio, ke sciencistoj, kiuj kontestas danĝeron fare de glifosato, ricevis monon de Monsanto aŭ laboris por universitatoj, lernejoj aŭ institutoj, kiuj ricevis subtenon fare de Monsanto. La situacio similas al la »sciencaj esploradoj« pri la noceco de la cigaredoj.

»Prokrastiĝas ĉio« – de Navin SHRESRHA, Nepalo

artikolete sur paĝo 10

Ĵurnalisma kvalito: nesufiĉa - komunismaj venkintojDum lokaj balotadoj en Decembro 2017, du grandaj komunismaj partioj – maŭisma kaj marksisma-leninisma – venkis en Nepalo »kontraŭ la demokratiaj partioj«. La aŭtoro ne informas ĵurnalisme, li propagandas, ke la komunismaj partioj ne estas demokratiaj. Mi akceptus tion, se partiano de iu el la ne-komunismaj partioj deklarus tion; sed ne akcepteblas, ke aŭtoro de laŭ-dirata Internacia Magazino Sendependa disvastigas tiel sian propran ideologian taksadon.

Ĉu mi ĝuste komprenas, ke la iama ĉefministro Ŝer Bahadur Deuba estas membro de la Nepala Kongreso-Partio (नेपाली काँग्रेस), do de unu el la »demokratiaj partioj«? La aŭtoro skribas: »Nun la Nepala ĉefministro […] ne volas forlasi sian postenon, kaj jam prokrastis kvar monatojn«. Eŭfemisma provo kamufli krimon kontraŭ la konstitucio: fakte la ĉefministro Ŝer Bahadur Deuba, membro de unu el la »demokratiaj partioj«, nek respektas la volon de la civitanoj, nek akceptas la rezulton de la balotado.

Kion diras la »demokratiaj partioj« pri tio? Ĉu iliaj gvidantoj protestas kaj deklaras ĉesi la kontakton kun la nun kontraŭ-leĝa ĉefministro? Kion diras la balotintoj, kion la gazetaro? La afero ne estas spritaĵo, male, ĝi endanĝerigas la junan demokration en Nepalo. La artikoleto tute ne konformas al la afero.

»Malfeliĉa Sorto por Juna Albano« – de Bardhyl SELEMI, Albanujo

artikolo sur paĝo 12

Mi ĝenerale proponus skribi »sorto de« anstataŭ »sorto por«, vidu Plenan Vortaron de Esperanto kun Suplemento, SAT 1980, kaj PIV 2005, SAT 2005.

Ĵurnalisma kvalito: nesufiĉa - Florenc BEQIRAJLa subtitolo informas pri »turmentego«, kvankam la artikolo raportas pri »turmenti«. Ne-seriozaj gazetoj faras tion, ke titoloj kaj subtitoloj falsas kaj akrigas la faktojn por allogi la legantojn.

La 23-jara Florenc BEQIRAJ estis certe ankoraŭ juna viro, sed ne plu junulo. Li ne laboris en Francujo »sen oficialaj dokumentoj«, li agis kontraŭ-leĝe en fremda landa. Laŭ la artikolo, Florenc BEQIRAJ petis post 30 tagojn la policon je liberigo. Mi konjektas, ke en Francujo – kiel ankaŭ en Germanujo – oni devas fari oficialan skribon al la prokuroreco aŭ al la koncerna kortumo por peti sian liberigon. Eble kun helpo de advokato. Peti nur la policon estas – laŭ mia sperto – sensencaĵo.

La aŭtoro asertas, ke la Albano suferis turmentojn fare de la polico. Kion do li suferis? Ĉar la artikolo enhavas nek iun pri-skribon pri la aserto, nek ion pruvilon, mi pridubas la tutan aferon.

Kion diris la kuracistoj de la hospitalo en Marsejlo? Kio estas la rezultoj de la obdukcioj en Francujo kaj Albanujo?

La artikolo mencias »azilpetanto« kaj »rifuĝinto«. Kiel-maniere Florenc BEQIRAJ estis rifuĝinto laŭ la Ĝeneva Konvencio? Ĉu li estis iel rajtigita ricevi azilon en Francujo? Nur asertoj sen iu pruvo.

En TTT mi trovis tute alian aspekton de la afero:

»Pro ĝis nun tute ne klarigitaj cirkonstancoj fine estas do murdita la juna Albano en la malliberejo de Marsejlo. Indikaĵoj en la kadavro pruvas tion. Oni supozas, ke Arabaj/ Afrikaj krimaj klanoj responsas ĉi tiun teruran faron.

Post pluraj tagoj kaj provoj daŭrigi la vivon de Florenc BEQIRAJ per medicinaj aparatoj, oni fine malŝaltis ilin pro financaj kaŭzoj. Same sen-klare estas la konduto de la Albana registaro, kiu koncerne ĉi tiun kazon ĝis nun deklaris nenion, ne ofertis helpon.« (fonto Kosova News, 2017-12-23)

»Programo pri Koĥleaj Enplantaĵoj 20-jariĝas« – de Juan Carlos MONTERO MEDINA, Kubo

artikoloj sur paĝo 18 k 19
Ĵurnalisma kvalito: nesufiĉa - bulshit
bullshit = fek’

Kvankam ĝi estas interesa artikolo, ĝi estas tro unuflanka. Mi scias, ke surduloj ĝenerale tre fieras pri sia gesto-lingvo. Ĝi enhavas vortojn, gramatikajn regulojn, kapabligas ludi per siaj gestoj, fari spritaĵon per gestoj … kreas tute apartan kulturon. Vidu ekzemple en la ĵurnalo Kontakto, n-ro 146 (1995:2), la artikolon Surda.

Parto de la surduloj timas, ke ĉi tiu teĥnika solvo de la surdeco mortigus sian kulturon, do tiu de la surduloj. Pro tio ili rifuzas koĥleajn enplantaĵojn. Kaj ili forte atentigas, ke la homoj estus do tre dependaj de la teĥniko … pli multe ol homoj, kiuj ekzemple bezonas okulvitrojn.

Mi ne konas ĉiujn argumentojn, mi estas nur fora observanto de la disputo. Tamen mi kritikas, ke la aŭtoro de ĉi tiu artikolo ne iel atentigis al la fakto, ke ne ĉiuj surduloj aplaŭdas la teĥnikan solvon.

Estas fine ne ĵurnalisma artikolo, estas varbilo por koĥleaj enplantaĵoj.


Mi esperas, ke kelkaj kromaj, bonaj aŭtoroj trovos la vojon al Monato, do aŭtoroj, kiuj pretas sufiĉe pro-funde reserĉi kaj kapablas skribi ĵurnalisme sen propagandi aŭ varbi aŭ misuzi siajn tekstojn por disvastigado de sia ideologio. Mi certas, ke en Esperantujo vivas sufiĉe multaj talentoj … Mi konjektas, ke ekzemple ankaŭ en Afriko, hejmlando de impona Esperanto-movado, troviĝas tiaj talentoj.

Unu komento

  1. S-ano Gabányi Zoltán atentigis al mi, ke mi erare skribis »magazeno« (vendejo) anstataŭ »magazino« (ĵurnalo). Dankon al li; mi intertempe plibonigis la aferon laŭ lia atentigo. Padonon al ĉiuj legantoj!

    Ŝato

Respondi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Ŝanĝi )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Ŝanĝi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Ŝanĝi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Ŝanĝi )

Connecting to %s