Mediti pri bahaismo

72a Universala Kongreso de Esperanto (Varsovio, 1987) solena malfermo
72a Universala Kongreso de Esperanto (Varsovio, 1987), solena malfermo

Antaŭ jaroj mi estis en anima krizo. En ĉi tiu stato mi rememoris pri la bahaanoj, kiujn mi estis renkontintaj je la unua fojo kadre de la 72a Universala Kongreso 1987 en Varsovio. Post mia peto pri kontakto, juna bahaano, s-ano Daniel J. Blumenthal, montris afablece al mi vojojn al grupoj de la Berlinaj bahaanoj.

Dank’ al li, mi vizitis poste multajn monatojn la Internacian Teo-Rondon de la Berlinaj bahaanoj en la distrikto Kreuzberg, renkontiĝante en kvartala klubo en Lausitzer strato.

Elisabeth "Lilli" Buthmann-Condé
Elisabeth “Lilli” Buthmann-Condé

Mi trovis tie bonkorajn, malavarajn homojn, bahaanoj kaj aliaj kreduloj, kaj ĉerpis novan forton kaj optimismon el tio. La rondon gvidis Elisabeth Buthmann (Lilli Buthmann-Condé) el Kreuzberg, iama instruistino (nun aŭtorino), kun subteno fare de flegistino el Ganao, Joyce, tiam vivante kun sia familio en Berlino, kaj de membroj de familio Çelebi.

Estis honoro por mi esti akceptita de tiuj homoj. Greg Messiah, juna Brita instruisto, venis regule tien eĉ el Erkner, urbeto ekster Berlino, kie li tiam por-tempe laboris. Tamen mi iam perdis la kontakton al ĉi tiu rondo … post la morto de Greg Massiah pro siaj depresioj.

Kio estas la bahaa religio?

En Enciklopedio de Esperanto (1933) mi trovis jenan tekston el la plumo de Lidia Zamenhof:

Bahaismo. Religia movado, devenanta el Persujo, multe persekutita siatempe. Antaŭulo: Báb, fondinto: Baha’u’llah, klariganto kaj disvastiganto: Abdul Baha, nuna gvidanto: Ŝogi Effendi. Bahaismo instruas sendependan serĉadon de la vero, forlason de ĉiuj superstiĉoj kaj antaŭjuĝoj, unuecon de la homaro.

Krom la religiaj principoj ĝi postulas universalan pacon, proklamas egalrajtecon de ambaŭ seksoj, limigon de la ekstremoj de riĉeco kaj malriĉeco, universalan edukadon, adoptadon de int. helplingvo.

Abdul Baha en multaj siaj verkaĵoj kaj paroladoj montriĝis amiko de E. En siaj vojaĝoj tra Okcidento li plurfoje parolis antaŭ E-istoj kaj fervore kuraĝigadis ilin. En Edingburg 7a Jan. 1913 Abdul Baha diris i. a.: »Ni ordonis al la bahaanoj en Oriento studi zorge tiun ĉi lingvon, kaj baldaŭ ĝi estos disvastigita tra la tuta Oriento.« La aktiva simpatio de la bahaanoj multe helpas la disvastigadon de E. en la orientaj landoj. Personon, kiu lernas E-n, aŭ E-istan turiston oni ofte demandas tie, ĉu li estas bahaano.

Dum la UK-j regule okazadas bahaaj fakkunvenoj, informantaj pri la bahaismo; la unua okazis dum la 17-a en Genève. Pri ĉiuj detaloj informas la verko Baha’u’llah kaj La Nova Epoko, verkita de Esslemont, trad. de Lidja Zamenhof, kaj la kvaronjara gazeto La Nova Tago, lastan tempon ne aperanta.

Lidia Zamenhof (1904 - 1944), plej juna filino de la aŭtoro de Esperanto, bahaanino
Lidia Zamenhof (1904 – 1944), plej juna filino de la aŭtoro de Esperanto, bahaanino

Pri la aŭtorino de ĉi tiuj linioj pri bahaismo oni povas legi tie jenan:

Zamenhof Lidja, plej juna filino de Z., Cseh-metoda instruistino de E. Nask. 29. Jan. 1904. Ŝi lernis E-n kiel 9 jara knabino. Fininte en 1925 la universitaton (jura fakultato), ŝi fordonis ŝin tute al E. […] Literatura agado: la tradukaĵo de la ampleksa libro pri bahaismo: »Baha’u’llah kaj la Nova Epoko« de Esslemont, »Parizaj Paroladoj de Abdul-Baha« […]

Kaj la broŝuro Bahaismo kaj Esperanto (2009) kompletigas tiel:

Lidia Zamenhof por la bahaaj Esperantistoj okupas tute unikan pozicion. Ili tamen fieras ankaŭ pri aliaj elstaraj bahaanoj, kiuj aktive uzis Esperanton. Inter ili kvin el entute kvindek, kiuj distingiĝis kiel »Manoj de la Afero de Dio«. Martha L. Root (1872 – 1939) famiĝis pro pluraj multjaraj vojaĝoj tra la tuta mondo por diskonigi la novan kredon vaste utiligante ankaŭ Esperanton; D-ro John E. Esslemont (1874 – 1925) verkis la ĝis hodiaŭ plej konatan kaj multtradukitan enkondukon en la kredon »Baha’u’llah kaj la Nova Epoko«; Agnes Baldwin Alexander (1875 – 1971) pleje kontribuis al la establiĝo de la kredo en Japanio kaj Orientazio; D-ro Hermann Grossmann (1899 – 1968) kun-fondis la esperantlingvan unuan internacian bahaan gazeton »La Nova Tago« kaj samnoman eldonejon; D-ro Adelbert Mühlschlegel (1897 – 1980) grave kontribuis al la formiĝo de [la] Bahaa Esperanto-Ligo kaj estis ĝis unua prezidanto.

La Internacia Bahaa Komunumo, la eldonejo Bahá’í-Verlag GmbH kaj la Bahaa Esperanto-Ligo (BEL) publicis plurajn flugfoliojn kaj broŝurojn en Esperanto. Kelkaj el ili troviĝas en mia bretaro; plejofte donacoj de s-ano Bernhard Westerhoff. Elkoran dankon! Laŭ mi … sufiĉe da ebloj por informi kaj mediti pri la bahaa kredo.

Tiu prezentaĵo postulas Ĝavoskripton.

Kromajn informojn pri la bahaismo mi trovis ĉi tie:

  • filmo Ŝafejo de la Naŭa Profeto (de Roman Dobrzyński, 1993) [retbutiko]
  • libro Por ke la tagoj de la homaro estu pli lumaj – La originala verkaro de Lidia Zamenhof (Flandra Esperanto-Ligo 2018), ISBN 978-90-77066-36-6 [retbutiko]
  • libro Lidia – La vivo de Lidia Zamenhof, Filino de Esperanto (de Wendi Heller; Flandra Esperanto-Ligo 2007), ISBN 978-90-77066-36-2 [retbutiko]
  • periodaĵo Homarane – Kajero en Esperanto pri socio, filozofio, religio (jaro 2, n-ro 2) – Minoraj kredoj kaj nia lingvo (Kooperativo de Literatura Foiro 2014) [retbutiko]

Ĉu la bahaismo kapablas sanigi la mondon?

Nun, kiam mi devas amare ekkoni, ke pli-kaj-pli multaj socioj, nacioj, popoloj estas en ĉiam pli profundaj krizoj, mi denove rememoris pri ĉi tiu de Lidia Zamenhof tiom amata religio: la bahaa kredo. Ĉu eble la bahaismo kapablas helpi, ke sufiĉe multaj homoj fine trovos elirvojon el la kreskanta embaraso?

En mia kapo rondiras nun pluraj aferoj pri nia mondo:

Post la Dua Mondmilito la Germanoj mult-mil-foje ĵuris: “Neniam plu militi!” Malgraŭ tio Germanujo partoprenas atakmilitojn kontraŭ la internacia juro, do en Bosnujo, Serbujo, Afganujo kaj Sirio.

En la estinteco Germanujo estis fiera pri sia edukada sistemo. La Germana Demokratia Respubliko (Orienta Germanujo) estis ekzemple modelo por Finnlando. Sed pli-kaj-pli multaj instruistoj nun preferas disvastigi siajn maldekstrajn ideologiojn anstataŭ instrui al la lernantoj kiel bone legi kaj skribi. La venenoj de antisemitismo kaj pediastiaj emoj disvastiĝas tra la lernejoj. La humanisma edukado laŭ la gefratoj Von-Humboldt – liberaj diskutoj kaj esploroj – igas sufokata en kreskanta nombro da universitatoj kaj altlernejoj.

Gazetoj kaj retejoj en ttt estas plenaj da propagando, duon-veraĵoj, mensogoj, trompaĵoj … kaj malamo. Anstataŭ diskuti sur-baze de argumentoj, pli-kaj-pli multaj ĵurnalistoj, aŭtoroj kaj ordinaraj uzantoj preferas fi-agiti kontraŭ kritikantoj kaj homoj nur pro ties aliaj opinioj. Ankaŭ Esperantistoj uzas la Internacian Lingvon por disvastigi propagandaĉon kaj malamon.

La frenezeco disvastiĝas tra la mondo … kaj ĝi bezonas urĝe kuraciston!


aldonaĵoj (ligiloj):

The worldwide Bahá’í community [retejo]

Bahaa Esperanto-Ligo (BEL) [retejo, ĝis 2007] [retejo aktuala], kun ampleksa stoko da broŝuroj en la formato pdf

Bahaismo-TV [retejo]

s-ano Daniel J. Blumenthal [Facebook] [Xing]

Elisabeth Buthmann/ Lilli Buthmann-Condé [Amazon] [beck-shop] [GoodReads] [Hugendubel] [Kulturnetzwerk] [LinkedIn] [Oase Berlin] [Spandauer Volksblatt] [Twitter] [ZVAB]

s-ano Bernhard Westerhoff [Esperantujo] [Facebook] [Frankfurter Neue Presse] [LinkedIn] [Twitter]

Respondi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Ŝanĝi )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Ŝanĝi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Ŝanĝi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Ŝanĝi )

Connecting to %s